Print Shortlink

NAREG KÖYÜ VE NAREG MANASTIRI DÜN VE BUGÜN

2012 Şubat 20

Nareg (Narek) köyü ve tabi ki Naregavank (Nareg Manastırı) geçmişte Büyük Ermenistan’ın Rışdunik (Rışdunk) bölgesinde bulunmaktadır.

Rışdunik, Irıştunik: Vasburagan Eyaletinde bulunan bölge. Geçmişte, Kukark ve Dosb bölgeleriyle birlikte Dosbrışdunik adıyla genel bir yönetim birimi teşkil etmekteydi. Bu bölgenin bölünmesinden sonra ise Van Gölü’nün güneydoğu kıyısı, Ağtamar ve Arti (Arter) adaları da dâhil olmak üzere Rıştuni beyliğinin bırakıtsal mülkü olarak Rışdunik olarak anılmıştır.

Rışdunik, çok sayıda manastırıyla da ünlenmişti. Bunların başlıcaları Naregavank (Nareg Manastırı, ünlü Ermeni bilim ve din adamı Aziz Krikor Naregatsi’nin mezarıyla) vb. olmuştur.

Van’ın Gevaş ilçesine bağlı Yemişlik (Narik) köyü halen halk arasında kullanılan eski adı Nareg’tir. Van iline 64 km, Kavaş (Gevaş) ilçesine 24 km uzaklıktadır.

10. yüzyılda burada kurulan Nareg Manastırı ortaçağ Ermeni mimarisinin en önemli eserlerinden biri olarak anılır.

Büyük Ermeni şairi Nareg’li Krikor (Krikor Naregatsi – 951–1003) bu manastırda yaşamıştır.

Manastırın ana kompleksin çoğu yüksek duvarlarla çevriliymiş. Bu duvarların içinde kubbeli 2 kilise var idi, bir adet çan kulesi, bir şapel ve çeşitli monastik konaklama yerleri ve ikincil binalar varmış.

Kutsal Manastırı kompleksinin ana kilisesi Santuğt kilisesidir; üç mihraplı ve dıştan dikdörtgen yapısı ile.

Manastırda bir okul bulunmaktaydı. Önemli pek çok el yazması ve 1069 yılından İncil bize ulaşmışdır.

Naregavank’tan 2 km uzaklıkta bulunan mağara Ermeniler tarafından kutsal olarak kabul edilir, nedeni ise Aziz Krikor Naregatsi burada tek başıne kapana kısılmış ve düşünce dalgaları içine düşmüş ve ‘‘Madyan Voğperkutyun’’ kitabı yazma olmasıdır.

Nareg Manastırı 1951 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Van Valilik kararıyla yıktırılmıştır.

Van Gölü’nün güney kıyısındaki Nareg Manastırı 1950 tarihine kadar ayakta olmasına rağmen, bu tarihte bilinçli olarak yıkılmıştır.

Nareg köyünde eskiden manastır kalıntılarının bulunduğu alanda yeni bir cami inşa edilmiş ve Naregatsi’nin mezarının da bir ahır içinde bulunduğunu tesbit edilmiş.

Türkler bu toprakları işgal ettikten sonra, 1915’den başlamak üzere ve özellikle 1920’lerden sonra Manastır günden güne tahribata maruz kalmıştır.

Türkiye’de Ermeni eserlerine karşı yok etme politikası hakkında ve Dün ve Bugün muhasebesini yapmak gerekirse tek bir şey söylenebilir; Türkiye’de her bir Ermeni kültürel miras Ermenilerin varlığını çağrıştırır diye yok edilir.

Sonuç olarak, Dün ve Bugün muhasebesini yapmak gerekirse öncelikle söylemek gerekir ki dün Ermenistan’da yani Batı Ermenistan’da ve tüm Osmanlı içerisindeki (Seçukluler olmak üzere Osmanlı ve Türkler tarafından işgal olunmuş topraklarda) köy, kilise ve manastırların büyük kısmı Ermeni soykırım sırasında yakıldı, yağmalandı ve yok edildi.

Ermeni eserlerine karşı yok etme politikası Türkiye’de cumhuriyet döneminde de sürdü. Çünkü her bir kültürel miras Ermenilerin varlığını çağrıştırıyordu.

Ermenilere karşı devam eden kültürel soykırım kuşkusuz Türk politikasının bir devamıdir.

Günümüzde, 10. yüzyılda inşa edilmiş Nareg Manastırı ve Nareg köyü yok edilmiş.

Dün manastır iken bugün manastır kalıntılarının bulunduğu alanda bir cami inşa edilmiş.

Süslenmiş birçok nadide el yazması, Nareg manastırının papirüs üzerine yazılmış el yazmalarının çoğu yakılmiş yokedilmiş. Yokedilen değerler içerisinde, yeri doldurulamaz eserler de mevcuttur.

Dün ve Bugününü, 2 fotoğraflarla, ortaya çıkarılan Nareg Manastırı ve Nareg köyü; bölge olarak 1950’den sonra nasıl değiştiğini belgeliyor.

Aşağda bulunan çift fotoğraf bir gerçeği görsel olarak sunmak üzere eşleştirilmiş.

İlk foto; 1950’ler başında görüken haliyle gösteriliyor. Hemen yanıbaşında ise aynı yeri Samvel Garabedyan merceğile (2004) bugünkü haliyle görüyoruz.

1915’ten önce biraz olsada sağlamken, bugün tamamen mahvolmuş geriye kendisinden eser kalmamıştır.

Dün ve bugününü ve bu arada oluşmuş bazen nefes kesen, bazen sarsan ama kesinlikle şaşırtan değişimi inanılmaz fotoğraf ile göstermek istedik.

Fotoğraflar bize sadecde gerçeği sunuyor ve bunlara bakarak 2 kilisesi ve Aziz Nareg’ın mezarı olan muhteşem Nareg Manastırın dünü ve bugününü göstermekteydir, nitekim sonuç çıkartmayı da sayın okuyucularımıza bırakıyoruz.

 

Faktör 301


Kaynakça

Küçük Ermeni Ansiklopedisi, III. Cilt, Yerevan, 1999.

Ermeni Eserlerini İnceleme Kurumu veb sitesi

 

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.