Print Shortlink

AZİZ (SURP) MESROB MAŞDOTS

2012 Şubat 17

Mesrob Maşdots (Mesrop Maştots) 361 veya 362 tarihinde, Hatsegats köyünde (Daron Taşrası, Büyük Ermenistan) doğdu.

M. Maşdots Ermeni rahip ve dil uzmanıdır. Ermeni alfaabesini icat etmesiyle tanınır.

Maşdots’a Ermeni Apostolik Kilisesi’nin başı Aziz Sahag ile Rufanos adında bir Yunanlı yardımcı olmuştur.

Maşdots, yunanca, farsça, süryanca, gürcüce dillere hakimdi.

Palu Şehrin yakınındaki yüksek kaya kütlesi üzerinde eskiden Palu kalesi bulunmaktaydı ve söylentiye göre Mesrob Maşdots Ermeni harflerine son şekli vermeden önce yedi hafta burada bulunup harfler üzerinde çalışmıştır.

Mesrob Maşdots, 405 yılında Ermeni alfabesini yeniden hazırlamış, inzivaya çekilip tanrıya yakarması sonucunda, tanrı kendisine harfleri duvar üzerinde görüntü olarak göstermiştir.

Tarihçi Gorün’e göre Mesrob Maşdots belli bir süre Nahiçevan’ın (Nahcivan) Koğtın bölgede yaşamış ve burası onun en sevdiği bölgelerden biri olmuştur. Tam bu bölgede Mesrob Maşdots Ermeni alfabesini yaratmak için “gamlı dertlere gömülmüş, kapana kısılmış ve düşünce dalgaları içine düşmüştü”[1]. Maşdots, alfabeyi yaratmadan önce öğrencileriyle birlikte Koğtın’a gider ve “Şabat adlı Koğtın beyi onu karşıladı… ve asilane misafirperverlik göstererek, imanla (ona) hizmet etmekteydi… Kutlu kişi ise hemen İncil sanatını kullanarak, beyin yardımıyla bölgede (vaaza) başladı”[2]. Ermeni alfabesinin yaratılmasından sonra da Maşdots Koğtın bölgesini faaliyetinin merkezi yapmış, Ermeni alfabesini ve ilk okulları Koğtın’da açtı ve “İmanlı Şabat’ın yardımıyla bölgeyi Mesih’in İncil’inin müjdesiyle doldurdu ve bölgedeki tüm köylerde mübarek manastır rahipleri sınıfları tayin etti”[3].

Ermeni alfabesini yeniden düzenleyen Mesrob Maşdots V. yüzyıl başlarında Udik’te öğrencileriyle başlattığı eğitim hareketi sayesinde Ermenice yazı ve eğitimini yaygınlaştırmıştı.

Bilirtelim ki Ermeni tarihinin “babası” Movses Khorenatsi, Şağagomk’u “manastırlar ve saygınlık bölgesi” olarak adlandırmakta, Ermeni alfabesini yeniden düzenleyen Mesrob Maşdots’un, ilk öğrencilerini burada yetiştirdiğini belirtmektedir.

Ermeni alfabesi 31 ünsüz ve 7 ünlü olmak üzere 38 harften oluşmaktadır. Harfler birleşmeden soldan sağa doğru yazılmaktadır. Ayrıca, Ermeniler Ermeni harflerine rakam değerlerini de vermektedirler [bk. Alfabe]. Metinlerde rakamlar niteliğinde kullanılan harfler üstü çizgili olarak geçmektedir. Ermenice Hint-Avrupa dil ailesine ait ve özel bir grup içine alınır. O, kendi yazılarıyla ortaya çıkan en eski dillerden biri sayılır.

Ermeni alfaabesinin icadı Ermeni Kilisesi’nin ve Ermeni Krallığı’nın güçlenmesinde, İncil dahil birçok yazılı kaynağın Ermeniceye çevrilmesinde önemli rol oynamıştır.

V. yüzyılda, Ermeni harflerinin tekrar hayat bulmasından sonra ilk Ermeni okulu Mesrob Maşdots tarafından Artsah’ın Amaras yerleşkesinde açılmıştır.

Mesrob Maşdots’un ölüm tarihi 17 Şubat 440, Vağarşabad, Oşagan köyünde defn edilmiş.

Surp Mesrob ve öğrencileri, Kutsal Kitap başta olmak üzere birçok eseri Ermeni diline çevirerek büyük bir aydınlanma ve kültür hareketi yarattılar; Yunanca ve Asurice’nin Ermeni kültürü üzerindeki egemenliğine son verdiler. Ermeniler bu nedenle, Mesrob Maşdots’u azizlik mertebesine yükseltti.

Başpatrik IV. Georg Konstantunopolsetsi (Konstantinopelli, 1866-1882) Oşagan Köyü’ndeki, Aziz Mesrob Maşdots’un kemiklerinin istirahat ettiği, Aziz Mesrob Kilisesi’ni (1879) restore ettirir.

Ermeni alfabesi, 19. yüzyıla kadar Klasik Ermenice edebiyat dili olarak kullanılırken, 19. yüzyıldan beri Ermeni alfabesi aynı zamanda gelişen iki çağdaş lehçede – Batı Ermenicesi (Batı Ermenistan) ve Doğu Ermenicesi (Doğu Ermenistan veya Ermenistan Cumhuriyeti)- kullanılmaktadır. [1]

Bilirtelim ki çok sayıda etkinlikler Aziz Mesrob Maşdots’a adanmış. Ermenistan’ın başkenti Yerevan’da bulunan Maşdots Madenataran Enstitüsu, ya da kısaca MADENATARAN Aziz Mesrob Maşdots ismini taşımaktadır. Yerevan’da Maşdots adı ile sokak bulunmakta. Diğer yandan ise Diasporada, DKC, ya da Ermenistan’da olsun kütüphaneler ve okullar da bulunmakta vs.

 

Faktör 301

 

Kaynakça ve notlar

Küçük Ermeni Ansiklopedisi, 3. Cilt, Yerevan, 1999.

Küçük Ermeni Ansiklopedisi, 4. Cilt, Yerevan, 2003.

[1] Gorün, “Maşdots’un hayatı”, dünyevi Ermeniceye çevrilmesi, araştırması ve önsözü ile dipnotları M. Apeğyan’ın, Yerevan, 1962, s.98.

[2] Gorün, a.y., s. 106.

[3] Gorün, a.y., s. 108.

 

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.